^{فيلم 1984 بر اساس شاهكار جورج اورول}

^{نقدي بر كتاب 1984 شاهكار تاريخي جرج اورول}

<sup>نوشتن در مورد يك شاهكار هنري جهان ادبيات خود كاري بس دشوار است. چيزي كه ميتواند آن را دشوارتر كند اطلاع از اين موضوع است كه اكثر مخاطبان اين اثر را (و شايد هيچ كدام از رمانهاي پرمفهوم (interpretive) را كه در كشور ما به شدت با عدم استقبال مواجهند را) نخوانده اند.

جورج اورول (George Orwell) كتاب 1984 را در سال 1949 نوشت، زماني كه جنگ دوم جهاني به تازگي پايان يافته بود و جهان خطر تسليم شدن در مقابل حكومتي ظالم و ديكتاتوري را به خوبي احساس كرده بود. در آن زمان جنگ سرد هنوز به معناي واقعي آغاز نشده بود و در دنياي غرب روشنفكراني بودند كه به دفاع از كمونيسم برخواسته بودند. اورول اين كتاب را در واقع براي اخطار به غرب در مورد گسترش كمونيسم نوشت. اما داستان اين اثر را ميتوان تا حدود زيادي به شرايط حاكم بر تمام جوامع تحت سلطۀ حكومتهاي استبدادي تعميم داد.
داستان در سال 1984 (35 سال بعد از تاريخ نگارش كتاب) در شهر لندن رخ ميدهد. بعد از جنگ جهاني حاكمان كشورهاي قدرتمند به اين نتيجه رسيده اند كه اگر جهان به همين ترتيب روند افزايش ثروت را ادامه دهد اركان جامعۀ طبقاتي به خطر افتاده و حكومتشان سرنگون خواهد شد. آنها تنها راه جلوگيري از اين امر را نابود كردن ثروت توليد شده در جنگي بي پايان ميبينند. در نيمۀ قرن بيستم و پس از يك جنگ گستردۀ هسته اي دنيا بين سه ابر قدرت اوشنيا (ايالات متحده)، اوراسيا (شوروي) و ايستاسيا (چين) تقسيم ميشود. اين سه ابر قدرت بطور دائمي در حال جنگ هستند. در اين جنگ ثروت توليد شده توسط آنها از بين ميرود بدون اينكه تهديدي براي جامعۀ طبقاتي آنها ايجاد شود. هيچ كدام نه قدرت آن را دارند كه ديگري را نابود كنند و نه چندان مايل به اين كار هستند. چرا كه در صورت از بين رفتن ديگر ابر قدرتها ديگر جنگي نخواهد بود.
كشور اوشنيا كه داستان در آن رخ ميدهد توسط حزبي اداره ميشود كه به اصول اينگسوس (English Socialism) وفادار است. جامعه به سه طبقه تقسيم ميشود: اعضاي داخلي حزب، اعضاي بيروني حزب و كارگران كه بيش از چهار پنجم جمعيت را تشكيل ميدهند. حزب و يا در واقع اعضاي داخلي آن با ايجاد يك حكومت استبدادي كامل قدرت مطلق را در اختيار دارند. آنها تاريخ را آنچنان تغيير ميدهند كه هيچ كس معياري براي مقايسۀ وضعيت زندگي خود با آنچه قبل از روي كار آمدن حزب وجود داشته است ندارد و حزب به مردم اينطور القا كرده كه وضعيت زندگي در طول حكومت آن همواره در حال بهبود بوده وهست.
اما واقعيت كاملاً متفاوت است. طبقۀ كارگر در جهل و فلاكت مطلق به سر ميبرد و حزب آنها را تقريباً به حال خود رها كرده است. اعضاي بيروني حزب از نظر اقتصادي وضعيت بهتري نسبت به كارگران دارند. غذا به اندازه اي كه آنها را سير كند به آنها داده ميشود و همينطور مكاني هر چند بسيار فرسوده براي زندگي دارند. حزب سهميۀ سيگار، نوعي مشروب، تيغ صورت تراشي، كفش، شكلات و ... هم به آنها ميدهد كه همه به مقداري بسيار ناچيز و با كيفيتي پايين در اختيار آنها قرار مي گيرند. در مقابل به شدت زير نظر حزب قرار دارند. در خانۀ همۀ آنها، در محل كارشان (كه معمولاً يكي از وزارتخانه هاي چهارگانۀ حزب است)، و در محله هايشان توسط صفحه هاي سخن گو (telescreen) تحت كنترل هستند. اين صفحه ها هم خبرهاي دروغ و تبليغات سياسي حزب را پخش ميكنند و هم مانند دوربيني تمام كارهاي افراد را زير نظر دارند. كوچكترين علامتي كه نشان دهندۀ عدم اطاعت و حتي كاهش علاقۀ فرد نسبت به آرمانهاي حزب باشد مساوي است با دستگيري و احتمالاً مرگ او. در واقع اكثر آنها كاملاً مطيع هستند و حزب آنها را آنچنان پرورش داده كه به آرمانهاي آن عشق ميورزند. روابط جنسي كاملاً براي آنها ممنوع است و تنها زماني اجازۀ ازدواج دارند كه هدف از آن ايجاد فرزنداني براي خدمت به حزب باشد. اين فرزندان در دوران كودكي تحت آموزش حزب قرار ميگيرند و به جاسوساني براي حزب تبديل ميشوند كه حتي والدين خود را هم در صورت انجام جرم به حزب معرفي ميكنند.
رهبر حزب فردي ساختگي است كه تصوير و صداي او هر روزه از صفحات سخن گو پخش شده و پوسترش تمام ديوارهاي شهر و حتي درون ساختمانها را پوشانده است. برادر بزرگتر (Big Brother) نماد قدرت حزب است. او هيچ گاه اشتباه نمي كند و همۀ پيش بيني هايش درست از آب در مي آيد (و اگر هم اين طور نشود حزب با دستكاري اسناد، روزنامه ها و كتابهاي پيشين و تغيير گفته هاي وي و در واقع تغيير تاريخ، مشكل را بر طرف ميكند). حتي بسياري از اختراعات مانند اختراع هواپيما هم به او نسبت داده ميشود.
قهرمان داستان يكي از اعضاي بيروني حزب است. نام او، وينستون اسميت (Winston Smith) تركيبي است از اسم كوچك وينستون چرچيل، نخست وزير انگلستان در زمان جنگ جهاني دوم، و يك نام خانوادگي رايج در زبان انگليسي.
داستان به سه قسمت تقسيم ميشود. در بخش اول ما با شرايط جهان، اوشنيا و همينطور افكار اسميت آشنا ميشويم. بخش دوم به آشنايي اسميت با جوليا، يكي ديگر از اعضاي بيروني (كه نامش از نام جوليت يكي از قهرمانهاي اثر معروف شكسپير گرفته شده) و رابطۀ آنها ميپردازد. بخش سوم نيز دستگيري آنها را شامل ميشود.</sup>

<sup>داستان به طرزي زيبا كاملترين حالت يك حكومت استبدادي را توصيف ميكند. اورول خيلي خوب توانسته اقدامات دولتها براي كنترل مردم را چه به طور مستقيم و چه غيرمستقيم شرح دهد. استفادۀ حزب از تكنولوژي و مخصوصاً صفحه هاي سخنگو كه هم مردم را تحت نظر داشته و هم براي تبليغات سياسي استفاده ميشوند (و اين كاربرد دوم بسيار شبيه تلويزيون در دنياي ماست) نمونه اي از اين موضوع است. همچنين استفاده از كودكان و آماده سازي آنها از همان دوران كودكي براي دفاع از آرمانهاي حزب يكي ديگر از فعاليتهاي مهم حزب را تشكيل ميدهد. (موضوع كار بر روي افكار كودكان و آماده سازي آنها براي كسب اهداف سياسي در آينده در ديگر اثر معروف نويسنده "مزرعۀ حيوانات" هم ديده ميشود، آنجا كه ناپلئون نه توله سگ را مخفيانه بزرگ كرده و مدتي بعد از آنها براي كسب قدرت در مزرعه استفاده ميكند.) حزب همچنين طبقۀ كارگر را با تفريحاتي مانند خريد وفروش بليط هاي بخت آزمايي به شدت سرگرم كرده است.
اما احتمالاً جالبترين ايده اي كه در اين كتاب بيان ميشود استفادۀ حزب از زبان براي اطمينان از تداوم حكومت خود است. حزب زباني جديد و ساده ايجاد كرده است كه در آن كلمه اي براي بيان مطالبي كه با آرمانهاي حزب در تضاد هستند وجود ندارد. بنابراين مردم نميتوانند در مورد موضوعي مثل آزادي صحبت و يا حتي فكركنند. اين زبان newspeak يا زبان جديد ناميده ميشود.
كار ديگري كه حزب انجام ميدهد استفاده از doublethink يا دوگانه باوري است. Doublethink عبارتست از قبول كردن همزمان دو مفهوم متضاد. براي مثال افرادي كه مسئول تغيير دادن مداوم اسناد تاريخي هستند با آنكه خود اين عمل را انجام ميدهند باز هم كاملاً اين اسناد را معتبر ميدانند. حتي نام وزارتهاي چهارگانۀ اوشنيا هم به نوعي تمرين doublethink است: وزارت عشق محل شكنجه است، وزارت فراواني دليل قحطي ها، وزارت صلح مسئول رسيدگي به مسائل مربوط به جنگ و وزارت حقيقت محل تغيير اسناد تاريخي و آماده سازي دروغ ها وتبليغات سياسي. شعار اصلي حزب هم نمونۀ كامل و پرمفهومي از doublethink است: جنگ صلح است، آزادي بردگيست، جهالت قدرت است. (بايد اشاره شود كه مفهوم doublethink هر چند عجيب به نظر مي آيد امروزه كاربرد زيادي در سياست دارد. براي مثال مردم آمريكا از جنگ براي برقراري صلح حمايت ميكنند و يا در عين حال كه اعتقاد دارند كشورشان حامي دمكراسي است روابط نزديك آن با حكومتهاي غير دمكراتيك مانند بسياري از كشورهاي خاورميانه را نيز ميپذيرند.)

كتاب 1984 به دليل تاثير زيادي كه بر ادبيات داشته باعث ايجاد دست كم چهار كلمۀ جديد در زبان انگليسي شده است:
doublethink: پذيرش همزمان دو مفهوم متضاد مخصوصاً در نتيجۀ تلقين فكري سياسي
thoughtcrime: جرم فكري
newspeak: زباني دوپهلو و نامفهوم كه در تبليغات سياسي استفاده شود
big brother: شخصي كه قدرت كامل در حكومتي معمولاً استبدادي دارد

اين اثر همواره جزو ده رمان برتر قرن بيستم شناخته شده و همچنين در نظرخواهي انجام شده از خوانندگان مجلۀ تايم كه حدود سه سال پيش انجام شد به عنوان برترين رمان در طول تاريخ انتخاب شد.</sup>

	تحصیل در انگلستان پذیرش از کالج و دانشگاه های انگلستان www.UkStudyToday.com		دوره های آیلتس و تافل در انگلستان دوره های فشرده و طولانی مدت www.UkStudyToday.com		مشاوره تخصصی تحصیل در انگلستان تلفن تهران : 88 900 220 داخلی 760 www.UkStudyToday.com
	طراحی حرفه ای وب سایت وب سایتهای تجاری,خبری,شخصی www.RoyalWebDesigners.com		محل نمایش آگهی شما 20 میلیون بار نمایش ماهیانه www.IranianUK.com/feedback.php		تبلیغ رایگان کسب وکار خود؟ آگهی رایگان www.Iranian118.com