فيلم هاي ايراني در جشنواره فيلم استكهلم سه فيلم بلند داستاني و دو فيلم مستند ايراني در بيستمين جشنواره بينالمللي فيلم استكهلم در روزهاي 18 تا 29 نوامبر به نمايش درآمدند.
فيلمهاي بلند "حيران" ساخته شاليزه عارفپور، "كسي از گربههاي ايراني خبر نداره" ساخته بهمن قبادي و "داستان مرزي" ساخته بابك جلالي و دو مستند "بسيجيها" ساخته مهران تمدن و "روزهاي سبز" ساخته حنا مخملباف در كنار 65 فيلم ديگر از 50 كشور مختلف جهان هركدام طي سه روز در جشنواره بينالمللي فيلم استكهلم به نمايش درآمدند. فيلمهاي ايراني كه همه از موضوعي اجتماعي- انتقادي برخوردار بودند، در بخش فيلمهاي آسيايي و مستند گروهبندي شده بودند. به جز فيلم "كسي از گربههاي ايراني خبر نداره"، دو فيلم بلند "حيراني" و "داستان مرزي" نخستين تجربهسازندهشان در ساخت فيلم بلند هستند. سازنده اين دو فيلم، شاليزه عارفپور از ايران و بابك جلالي از انگلستان نيز به عنوان ميهمان جشنواره در استكهلم حضور داشتند. فيلم "حيران" كه فيلمنامهاش بهطور مشترك توسط كارگردان فيلم و "نغمه ثميني" نوشته شده، به مسائل و مشكلات مهاجران افغان در كشور ايران ميپردازد. "ماهي"، دختر خانوادهاي كه هنگام جنگ ايران و عراق از آبادان به شمال كشور ايران مهاجرت كردهاند در سال آخر دبيرستان عاشق "حيران"، يك پسر دانشجوي افغان ميشود. اين، آغاز بحران دختر با پدر و مادرش است كه طعم تلخ مهاجرت را چشيدهاند و دلشان نميخواهد فرزندشان با مردي افغان پيمان ازدواج ببندد و با رنج دربهدري همنشين شود. نداشتن كارت اقامت، مشكلات زنان ايرانياي كه با مردان افغان پيمان ازدواج ميبندند، بيشناسنامه بودن تعداد زيادي از كودكان افغان كه در ايران متولد ميشوند، محدوديتها و محروميتهاي تحصيلي كودكان افغان در ايران، نگاه گاه تحقيري طيفي از جامعه به اين قشر از مهاجرين و ... از جمله مشكلاتي است كه براي حدود سه ميليون افغان كه به شكل قانوني و غير قانوني در ايران به سر ميبرند وجود دارد و در اين فيلم به آنها اشاره شده است.  | نمايي از فيلم كسي از گربههاي ايراني خبر نداره |
فيلم از هم پيوستگي انسان ها ميگويد. كارگردان فيلم تلاش كرده تا رنج را در بستر يك داستان عاشقانه بهنحوي بيان كند كه تلخي آن گزنده نباشد. به عنوان نمونه در انتهاي فيلم، اگرچه به تلويح درمييابيم كه "حيران" پس از بازگشت به افغانستان به سرانجامي بيبازگشت رسيده، اما در صحنه پاياني فيلم در مرز خيال و واقعيت، دختر را با چتر و دسته گلي وحشي در دست، سوار بر ترك دوچرخه او ميبينيم. فيلم "حيران" به واسطه پرداختن به مشكلات مهاجرين و برخورد جامعه ميزبان با آنها فيلمي قابل تامل است. حدود 300 نفر كه بيشتر آنها سوئدي بودند، طي سه نوبت و در دو سينماي شهر استكهلم، "ساگا" و "گراند" از اين فيلم ديدن كردند. شاليزه عارفپور درباره انگيزه خود از ساخت فيلم "حيران" با تاكيد بر اينكه رويكرد اجتماعي فيلم و ارتباط آن با مخاطب برايش بسيار مهم بوده ميگويد: "كار هنرمند تغيير قانون نيست. كار او اين است كه با نوع نگاهي كه به مسائل و دنياي پيرامون دارد، روي افكار عمومي تاثير بگذارد." او كه پيش از اين در فرايند ساخت چهار فيلم، دستيار "رخشان بنياعتماد" بوده توضيح داد: "هنرمند بايد آينه مسائل اجتماعي باشد و دريچهاي باز كند تا مخاطب بتواند از طريق آن از زاويهاي جديد مسائل را ببيند و شايد در نگاهش تغييري به وجود بياورد." اين فيلمساز 39 ساله اميدوار است كه فيلم "حيران" بتواند تا حدي مسائل و مشكلات مهاجرين افغان را به مخاطب خود نشان بدهد. وي ميگويد: "براي من مهم است كه مخاطب فيلم من، مشكلات مهاجرين افغان را ببيند و درك كند و به آنها به چشم همشهري نگاه كند. اين را هم بايد بگويم كه مشكلات مهاجرين افغان بسيار بيش از اينهاست و من نتوانستم حتي يكصدم آنها را نشان بدهم." باران كوثري (ماهي، دختر جوان روستايي)، ژاله صامتي (مادر)، فرهاد اصلاني (پدر)، مهرداد صديقيان (حيران، جوان افغاني) و خسرو شكيبايي (پدربزرگ) در اين فيلم بازي ميكنند. مهرداد صديقيان در اين فيلم همچون اولين تجربه خود، "اتوبوس شب" در كنار خسرو شكيبايي بازي خوبي دارد و موفق شده نقش خود را به عنوان يك جوان افغان براي مخاطب باورپذير كند. فيلم حيران آخرين كار خسرو شكيبايي به شمار ميآيد كه هنوز در ايران اكران نشده است.
فيلمسازان برونمرز  | خسرو شكيبايي و باران كوثري در حيران |
سيسال از انقلاب 1357 ميگذرد و طي اين سالها تعداد زيادي از هنرمندان سينماگر ايراني به خارج از كشور رفتهاند و در برونمرز فعاليت ميكنند. در اين ميان تعداد زيادي از فرزندان ايرانيان خارج از كشور نيز كه يا در سنين كودكي همراه با خانوادهشان از ايران خارج شدهاند و يا اصلاً در اروپا متولد شدهاند به تحصيل و فعاليت در رشته سينما مشغول هستند. اين طيف رفتهرفته دارند جاي خود را در سينماي اروپا باز ميكنند. تنها طي دو سال گذشته حدود 10 فيلم بلند سينمايي از فيلمسازان ايراني روي پرده رفته است. "بابك جلالي"، فيلمساز ايراني مقيم انگلستان و "مهران تمدن" فيلمساز ساكن فرانسه از اين نسل هستند كه البته موضوع فيلمهاي خود را تا به امروز در داخل ايران جستوجو كردهاند. بابك جلالي كه پيش از اين مستند "حيدر يك افغاني در ايران" را ساخته بود، با فيلم "داستان مرزي" در جشنواره فيلم استكهلم حضور داشت. اين فيلم پيش از اين برنده جايزه اقامت در سينه فونداسيون كن شده است. او در فيلم خود چهار شخصيت دارد كه هركدام در انتظار يك حادثهاند اما هيچ اتفاقي در فيلم نميافتد. اين فيلم توليد مشترك ايران، بريتانيا و ايتاليا است. جلالي در رشته علوم سياسي در دانشگاه لندن تحصيل كرده و همچنين از مدرسه فيلمسازي لندن ديپلم گرفته است. مهران تمدن، نيز با فيلم مستند "بسيجي" در بيستمين جشنواره فيلم استكهلم حضور داشت. او در اين فيلم سراغ چند بسيجي رفته و با آنها به گفتوگو نشسته است. گفتوگوي فيلمساز با اين افراد از آنجا كه از دو زاويه كاملاً متضاد به دنيا گاه ميكنند، خود يكي از جاذبههاي اين فيلم به شمار ميرود. فيلم از جانفشاني هزاران جوان در طول جنگ بين ايران و عراق ميگويد و همچنين تلاش دارد از "تعصب" و "ضرورت گفتوگو" بگويد. در ميانه راه پاسخها پرسشكننده را قانع نميكنند و به همين دليل پرسشها به تكرار و سپس به بنبست ميرسند. بهنظر ميرسد فيلمساز به دليل محدوديتهاي سياسي و اجتماعي موجود نتوانسته بيش از اين روي مواضع خود پافشاري كند و راه گفتوگو به دليل نبودن صراحت لازم باز نبوده است. تمدن 38 ساله است و از سال 1363 در فرانسه زندگي ميكند. او در رشته معماري درس خوانده و تا به امروز دو كتاب به نامهاي "دوستي" و "مدت احتضار" از او منتشر شده است. او مستند ديگري نيز به نام "مادران شهدا در بهشت زهرا" ساخته است. گفتني است از دو فيلم "كسي از گربههاي ايراني خبر نداره" طي سه نوبت حدود 700 نفر و از فيلم "روزهاي سبز" طي دوبار نمايش حدود 500 نفر ديدن كردند كه اغلب ايراني بودند.
|